امام صادق عليه السلام
بي گمان براي صاحب الامر غيبتي است،پس دردوران غيبت وي هربنده اي بايد تقوا پيشه سازد وبه دين خودچنگ در زند.

موقعیت شما : صفحه اصلی » اخبار
  • شناسه : 3018
  • 18 شهریور 1399 - 15:33
  • 135 بازدید
  • ارسال توسط :
نقدی بر دانشنامه ایرانی برنامه درسی

نقدی بر دانشنامه ایرانی برنامه درسی

نقدی بر دانشنامه ایرانی برنامه درسی  دکتر صابر تراب زاده تهیه و تدوین اسناد علمی و معتبر که بر تمامی سیاست گذاری ها، برنامه ریزی، فرایندها و برنامه ها سایه می افکند، باید عموما برخاسته از اندیشه اسلام و باور عمیق به ارزش های والای آن بوده و ضمن بهره گیری از تجارب تاریخی و […]

نقدی بر دانشنامه ایرانی برنامه درسی

 دکتر صابر تراب زاده

تهیه و تدوین اسناد علمی و معتبر که بر تمامی سیاست گذاری ها، برنامه ریزی، فرایندها و برنامه ها سایه می افکند، باید عموما برخاسته از اندیشه اسلام و باور عمیق به ارزش های والای آن بوده و ضمن بهره گیری از تجارب تاریخی و ریشه دار و با استناد به دانش بشری، پشتوانه انقلاب اسلامی و گفتمان حاصل از آن باشد.

اسناد، دانش نامه ها، دایره المعارف ها و فرهنگ نامه های تهیه شده به ویژه در تاریخ جمهوری اسلامی باید ناظر به همین رویکرد و مبناهای فوق الاشاره بوده و عموما فرهنگ اسلام و انقلاب و باور به معارف و ارزش های آن در عنوان و محتوا مفروض و ملحوظ انگاشته شود.

اما تدوین دانشنامه ایرانی برنامه درسی نکات ابهام انگیزی را به ذهن متبادر می نماید که نیازمند پاسخگویی مسئولان آموزش و پرورش است.

ذکر عنوان دانشنامه ای ایرانی شائبه تفکیک دین از سیاست، تعلیم و تربیت و برنامه درسی از اسلامی بودن را در نظام جمهوری اسلامی در اذهان ایجاد می نماید. این موضوع همچنین شائبه شخصی بودن مذهب، تقدم ملی گرایی (اول ایران بعد اسلام) و اینکه رسالت دین صرفا خدا و آخرت است را در جامعه زنده می سازد.

اهتمام به تخصص در برابر تعهد، اصالت علم، پیروی از اندیشه های لیبرال و بی توجهی به ارزش ها و اندیشه های اسلامی مفاهیمی است که از عنوان و محتوای این دانشنامه بر می خیزد. تکیه بر واژه ایرانی توجه دادن به اصالت منافع ملی است و بنابر این مردم جهان منطقا جنبه فرعی دارند، زیرا هر ملتی ملت دیگر را بیگانه تصور کرده و در جهت منافع ملی خود تلاش می کند.

فرهنگ متعالی اسلام یعنی همین فرهنگی که ایثار و شهادت را در متن خود به همراه دارد، سالیان سال توانسته است در برابر ظلم و ستم زورگویان مقاومت کرده، در حالی که توجه به مرز و بوم بدون توجه به علقه های مذهبی و دینی فقط ممکن است مدت کوتاهی با تحریک احساسات، پایداری داشته باشد.

البته بسیاری از ادعاهای ملی گراها در عشق به خاک وطن چندان با واقعیت مطابقت نداشته و در بعضی موارد به تضعیف روحیه رزمندگان پرداخته و با دشمنان کشور نیز از در دوستی درآمدند.

«ملت ایران ملتی است مستقل، آزاد، هوشمند و به شدت به هویت ملی و اسلامی خود علاقه مند». (بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار با اقشار مختلف، ۱۸/۱۰/ ۱۳۸۲)

بنابراین ملی گرایی و کوبیدن بر طبل آن اگر از جنبه مثبت آنکه موجب همبستگی بیشتر و روابط حسنه شود، فراتر رود و بخواهد جنبه منفی به خود گرفته و ملیت های مختلف را از هم جدا کند، مذموم است.

این برنامه نه تنها خدمت نیست بلکه خیانت در حق ملت تمدن ساز اسلام است و باید جامعه را از خطرات ایجاد این گسست آگاه ساخت.

هر سند علمی باید با اسناد و برنامه های بالا دستی دیگر هماهنگ و در یک راستا قرار گیرد. در طول ۱۰ سال اخیر سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، سند برنامه درسی ملی، سند ابلاغی رهبر معظم انقلاب، سند دانشگاه اسلامی و چندین سند فرهنگی و علمی دیگر تصویب شده است. سوال اساسی اینجاست که دانشنامه ایرانی برنامه درسی با این اسناد چه نسبتی دارد؟ سند تحول بنیادین مبتنی بر فطرت گرایی توحیدی، منابع معتبر دینی برگرفته از قرآن کریم و سنت ائمه معصومین، معارف اصیل اسلامی، با مجموعه ای از گزاره های مدلل دینی و فلسفی متناسب با دیدگاه های عالمان بزرگ دینی برای رسیدن به حیات طیبه است. مفاهیم فاخر برنامه درس ملی نیز که مبتنی بر آموزه ها و معارف دینی است چگونه بر آن محتوایی که در برنامه درسی ایرانی در حال تهیه و تدوین است، انطباق و ملازمت می یابد؟

از مطالب حائز اهمیت دیگر در مورد دانشنامه، مطالبه ای است که از جانب معلمان و فرهنگیان در مورد میزان بودجه و هزینه طرح مطرح می شود، زیرا که بودجه طرح از طرف سازمان پژوهش و برنامه ریزی پرداخت شده است، در حالیکه بسیاری از مدارس از پوشش های اینترنتی محروم بوده و گروهی از دانش آموزان فاقد گوشی های هوشمند هستند به چه دلیل این بودجه برای این گونه برنامه ها پرداخت می شود؟ به طور کلی آیا این وظیفه سازمان پژوهش است که به تولید دانشنامه بپردازد یا پژوهشکده های متعددی که امروزه در عرصه های مختلف علمی و پژوهشی تاسیس شده اند؟

قریب به اتفاق اعضای شورای سیاستگذاری دانشنامه را اعضاء هیئت علمی دانشگاه های کشور تشکیل داده اند. وقتی محورهای مشخص شده برای دانشنامه نیز از موضوعات و مسائل مبتلابه دانشگاهی است، چگونه این استادان با این گونه افکار و اندیشه توانسته اند این دانشنامه را در سازمان پژوهش که عمده رسالت خود را در چند سال اخیر بر تولید بسته های یادگیری قرار داده است، به تصویب برسانند؟

از نکات مهم دیگر اینکه در زمینه تعلیم و تربیت و جنبه های وابسته آن باید به موضوعی پرداخت که به انحصارگرایی روش شناختی معروف گردیده و یک نقطه انحراف در روش شناسی علمی وپژوهشی است. خانم دکتر علم الهدی استاد دانشگاه شهید بهشتی در یک مصاحبه به این موضوع چنین پرداخته اند:

«عمده مشکل علوم انسانی یک نوع قبیله گرایی علمی است. یعنی رشته های مختلف علوم انسانی هر کدام یک قبیله را پدید می آورند که روش های مخصوصی برای تولید و توزیع علم دارند. یعنی محققانی که به رشته های مختلف تعلق دارند کم کم این تصور به وجود می آید که تنها راه دستیابی به حقایق همان روش مهم آنهاست و تنها موضوع مهم تحقیق موضوع آنهاست و حتی هر یک از محققان فکر می کنند حقیقت نزد آنهاست.»

این موضوع را باید در زمینه رشته برنامه ریزی درسی در ایران دانست که بعضی از تحصیل کردگان آن در دوره مدیریت با عنوان سرپرستی در دانشگاه فرهنگیان روند جذب معلم را در دانشگاه فرهنگیان به حداقل رسانده و اعتقادی به پرورش معلم در مراکز خاص تربیت معلم و دانشگاه فرهنگیان نداشته اند، اما با انحصار و تمرکز بر برنامه درسی برای همین معلمان محتوایی برخاسته از فرهنگ و علوم غرب در قالب دانشنامه تهیه و تدوین می کنند. سیطره بعضی از اساتید برنامه درسی با این گونه عملکرد و عقاید، در مراکز حساس نظام آموزشی و پرورشی کشور چه زمانی به اتمام میرسد؟

این گروه سازمان سایه در سازمان پژوهش هستند و سال هاست با حضور در دفتری که در یکی از ساختمان های پژوهشی در اختیار دارند فصلنامه های سازمان را نیز قبضه کرده اند. موضوعات پژوهشی خروجی آنها نه بر اساس نیاز مدارس و آموزش و پرورش بلکه برای تکمیل رزومه و ترویج افکار دانشمندان غربی است که با تعالیم اسلامی و مبانی انسان شناسی و معرفت شناسی و ارزش شناسی آن بیگانه هستند. افسوس از اینکه اندیشمندان متدین حوزوی و دانشگاهی در سازمان جایگاهی در خور و شایسته ندارند. این گروه با گذشت یک دهه از تصویب برنامه درسی ملی برای ترویج و توسعه آن نه قلمی زدند و نه قدمی برداشتند. همین گروه سند را محصول فکری افراد غیر متخصص دانسته و از آن برائت جستند.این گروه نه تنها با سند همکاری نکردند بلکه با جمع آوری امضا و نامه به رئیس جمهور خواستار برکناری مسئول سازمان پژوهش که مدیر تدوین و تهیه سند برنامه درسی نیز بود،گردیدند.

گروهی که سند تحول بنیادین را نیز ایدئولوژیک دانسته و با در اختیار گرفتن سنگرهایی مانند شورای عالی آموزش و پرورش و بسیاری دیگر از مراکز حساس به دنبال مطالبات دیگر هستند.

سوال بعدی اینکه اگر دانشنامه ایرانی است، به چه دلیل مملو از مفاهیم، عبارات و ترجمه های دانشمندان غربی است؟ بسیاری از اندیشمندان ایرانی در زمینه تعلیم و تربیت و برنامه های آموزشی سخنان ارزشمندی را بیان کرده اند.

آیا مرجعی هست که به این گونه پرسش ها پاسخ بدهد و خروجی این برنامه را با معیاری معتبر مانند فرهنگ و اعتقادات مردم، اسناد تحولی مصوب و بالا دستی، تعالیم دینی و میزان کاربرد آن را در مناطق مختلف کشور بسنجد؟

برچسب ها

این مطلب بدون برچسب می باشد.

پاسخ دادن

ایمیل شما منتشر نمی شود. فیلدهای ضروری را کامل کنید. *

*