امام صادق عليه السلام
نتایج این پژوهش نشان دهنده آن می باشد عوامل اعتقادی، عبادی و اخلاقی؛ سیاسی- اجتماعی؛ زیستی- بدنی؛ زیبایی شناختی و هنری؛ اقتصادی و حرفه ای و علمی و فناوری بر تربیت دینی نشاط آور (اعتقادات، اخلاق و احکام) تاثیر دارند
طراحی و اعتباریابی مدل عوامل موثر بر تعلیم و تربیت مبتنی بر شادی و نشاط بر اساس سند تحول بنیادین
هاشمی نکو[۱]
چکیده:
هدف از این پژوهش اعتباریابی مدل عوامل موثر بر تعلیم و تربیت مبتنی بر شادی و نشاط بر اساس سند تحول بنیادین بود. پژوهش با توجه به هدف کاربردی و از لحاظ شیوه گردآوری دادهها آمیخته اکتشافی (کیفی – کمی) بود. جامعه آماری پژوهش در بخش کیفی سند تحول بنیادین و در بخش کمی اعضا هیئت علمی دانشگاههای دولتی (به تعداد ۲۶۲ نفر) بودند. حجم نمونه در بخش کیفی منطبق با جامعه آماری و در بخش کیفی ۱۵۷ نفر بود که با استفاده از فرمول کوکران تعیین شده بود. ابزار مورد استفاده در بخش کیف یچک لیست و در بخش کمی دو پرسشنامه محقق ساخته بود که به استفاده از روایی سازه مورد اعتباریابی قرار گرفت. نتایج این پژوهش نشان دهنده آن می باشد عوامل اعتقادی، عبادی و اخلاقی؛ سیاسی- اجتماعی؛ زیستی- بدنی؛ زیبایی شناختی و هنری؛ اقتصادی و حرفه ای و علمی و فناوری بر تربیت دینی نشاط آور (اعتقادات، اخلاق و احکام) تاثیر دارند و نتایج آماری روش تحلیل مسیر نیز اعتبرا مدل طراحی شده را مورد تایید قرار داده اند. به نظر می رسد چنانچه عوامل ذکر شده در حوزه تعلیم و تربیت مدنظر قرار گیرند منجر به ایجاد شادابی و نشاط در دانشآموزان و محیط مدرسه میگردد.
کلید واژگان: تعلیم و تربیت، شادابی و نشاط، سند تحول بنیادین
مقدمه
تربیت دینی در جامعه معاصر ایران، به دلایل فراوانی از جمله جهانی شدن و ورود گسترده فناوری های اطلاعاتی و ارتباطاتی به زندگی روزمره افراد، دستخوش تغییر و تحول شگرف و در عین حال خطرناکی شده است. جوانان و نوجوانان و به ویژه دانش آموزان مدارس، به دلیل مطابقت نداشتن آنچه در مدرسه به عنوان معارف اسلامی و اخلاق می آموزند، با آنچه در عمل در جامعه و در زندگانی آنها روی می دهد، دچار سردرگمی و حیرت شده اند. آموزه های اخلاقی و تربیتی در برنامه های درسی، به علت ارتباط نداشتن با زندگی روزمره و واقعی دانش آموزان، مورد شک و تردید و در بسیاری از موارد،مورد غفلت و بی توجهی قرار گرفته اند. در نظام آموزشی ایران توجه به تربیت دینی و اخلاقی دانش آموزان، به منظور اخلاقی کردن جامعه و پرورش فضائل و نیکی ها در اجتماع، از جمله اهداف مهم آموزش پرورش و از آن فراتر، جامعه اسلامی محسوب می شود (شکوهی، ۱۳۸۳).
در بهشت جایی است که به آن خانه شادی گفته می شود، هیچ کس به آن وارد نمی شود مگر آنکه موجب شادی کودکان شده باشد. پیامبر اکرم (ص). امروزه شادی و نشاط در فضای آموزشی نقش و جایگاه برجسته ای در مبحث کیفیت و برنامه ریزی آموزشی دارد. به طوری که شور و شوق به تحصیل، فعال شدن حس کنجکاوی و افزایش خلاقیت دانش آموزان ارتباط نزدیکی با وضعیت فضای آموزشی آنها دارد ایجاد محیط آموزشی با نشاط برای دانش آموزان سال هاست که به عنوان یک دغدغه جدی نزد سیاست گذاران و برنامه ریزان آموزشی مطرح شده است. این مسأله یکی از نیازهای اساسی دانش آموزان و دانشجویان بالاخص در مقاطع ابتدایی تحصیلی است، زیرا کودکان بسیار بصری هستندآنها از محیط و فضاهایی که نشاط و شادابی را القاء کند، لذت می برند و به دلیل افزایش انگیزه ها، پیشرفت های چشمگیری در زمینه های علمی خواهند داشت. اگر امکانات، تسهیلات و برنامه ریزی های دقیق و متناسب آموزشی بتوانند حس کنجکاوی فراگیران را تحریک کنند و آنها را به سوی خود جذب نماید، این محیط برای آنها نشاط آور و شاداب خواهد بود. بنابراین لازم است والدین و مربیان و همه دست اندرکاران آموزشی با همکاری و تعامل، تلاش خود را بکار گیرند تا مراکز آموزشی را به محیط هایی با نشاط و جذاب برای دانش آموزان تبدیل کنند تا پیشرفت تحصیلی آنها ارتقاء یابد (نیازآذری، ۱۳۹۳).
با شادی و نشاط زندگی معنا پیدا می کند و در پرتو آن دانش آموزان خصوصاً در دوران نوجوانی و جوانی میتوانند خود را ساخته و قلههای سلوک و پله های ترقی را چالاکانه بپیمایند. جامعه علمی زنده و پویا، جامعه ای است که عناصر شادی آفرین در آن فراوان باشد و در برنامهریزی آموزشی نظام های مختلف آن، راهکارهایی جهت شادابی و نشاط دانش آموزان طراحی و تنظیم گردد. در گذشته به نظر می رسید که وظیفه آموزش و پرورش تولید عدهای فارغ التحصیل است که تنها بتوانند امرار معاش کنند، اما چنین مینماید که در قرن جدید برنامهریزیهای آموزشی نظامهای آموزش و پرورش این مرحله را پشت سر گذاشته و سرلوحه تعلیم و تربیت در یک جمله خلاصه شده است پس باید معتقد باشیم که درحقیقت رشد پایدار ما در گرو شادی پایدار است. معلمین باید توان خوشایند کردن، سالمتر کردن، بارورتر کردن محیطهای آموزشی را کسب کنند امید و اعتماد، اعتدال در کارها و نشاط و پویایی در کار و رفتار را در خویشتن، همکاران، خانوادهها و کودکان و نوجوانان گسترش دهیم و با هم شادی و سلامت به ارمغان آوریم و برای سعادت بشر تلاش کنیم ترقی هر کشوری رابطه مستقیم با پیشرفت علم و دانش و تکنولوژی آن کشور دارد (افلاکی فرد و بزم، ۱۳۹۷).
برای دستیابی به تحقق آرمان های مربوط به شاداب سازی محیط آموزشی جهت پیشرفت تحصیلی دانش آموزان، باید تحولات جدی در نگرش مدیران و مسؤولان نظام آموزشی و برنامه ریزی های آموزشی مطابق با استانداردهای جهانی بالاخص مطابق با فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی و سند تحول بنیادین ایجاد نمود (نیازآذری، ۱۳۹۱). کار مدرسه در آموزش دانش آموزان و انتقال برخی از مفاهیم علمی و کلاسیک به آنان خلاصه نمی شود بلکه این نهاد مسئولیت سنگین تری به نام تربیت دینی، روانی واخلاقی دانش آموزان و پیشگیری از وقوع انحراف و فساد را بر عهده دارد (بین بریج[۲]، ۲۰۱۰)
اما مساله اصلی در آموزش و پرورش ایران اسلامی آن است که آموزش ها حتی در سطح دوران ابتدایی از نشاط و شادابی لازم برخوردار نمی باشند و دانش آموزان مجبور به درک مسائلی هستند که صرفا با بعد شناختی آنان سرو کار دارند که به طور واضح مشخص است که این نوع آموزش ها نه تنها یادگیری عمیق برای دانش آموزان به ارمغان نمی آورند بلکه موجب دلزدگی و انزجار تعداد کثیری از دانش آموزان از مدرسه و تحصیل علم می گردند که این امر در نهایت افت تحصیلی دانش آموزان را علیرغم هزینه های گزاف آموزش و پرورش به دنبال خواهد داشت و در پی آن جامعه به دلیل عدم حضور افراد تحصیلکرده و آموزش دیده، دچار مشکلات اقتصادی اجتماعی فراوان ناشی از ضعف سیستم آموزش و پرورش خواهد گردید.
چنانچه در مبانی نظری سند تحول بنیادین نیز مطرح گردیده است به رغم گام های بلندی که در سه دهه گذشته، برای بازسازی نظام تعلیم و تربیت کشور و استوارسازی آن بر پایه اندیشه های ناب اسلامی و آرمان ها و رویکردهای انقلاب اسلامی برداشته شده است. همچنان فرهنگ و تربیت کشور ما در جهت پاسخگویی به نیازهای اساسی و گره گشایی مشکلات اجتماعی با آسیب ها و چالش های جدی مواجه بوده و می باشد. لذا مساله اصلی این پژوهش آن است که علیرغم توصیه دین مبین اسلام بر تربیت دینی نشاط آور، متاسفانه سیستم آموزش و پرورش ایران از این مساله غافل مانده و تلاش های چندانی در جهت پرنشاط نمودن تعلیم و تربیت ننموده است از طرفی پژوهش هایی که تا کنون در این زمینه صورت گرفته اند به میزان لازم و کافی هدفمند نبوده اند؛ لذا پژوهشگر تلاش نموده است جهت حذف این خلا پژوهشی به طراحی مدلی بر مبنای سند تحول بنیادین و فلسفه تعلیم و تریت اسلامی اقدام نماید تا بتواند گامی مثبت در جهت تحقق اهداف آموزش و پرورش در کشور اسلامی بردارد. لذا این پژوهش با هدف طراحی مدلی بر مبنای سند تحول بنیادین و فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی به دنبال پاس به این سوال اساسی است که عوامل موثربر تربیت دینی نشاط آور بر مبنای سند تحول بیادین و فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی چه می باشند؟
دنیای صنعتی امروز و پیچیده شدن روابط، میزان ناکامی ها و فشارهای روانی مردم رو به افزونی گذاشته و زندگی را به کام برخی تلخ کرده است. افراد دیگر به ارضای نیازهای اولیه راضی نیستند و نیازهای جدیدی بر گستره ی نیازهای قبلی پا بر عرصه وجود گذاشته است. در این بین دانش آموزان و دانشجویان از این قاعده مستثنی نبوده و نسبت به نسل های قبل تکالیف پیچیده تر بر عهده داشته و ملزم به رعایت برنامه ریزی های نوین آموزشی می باشند. گاهی شکستها و ناکامیها باعث دلسردی آنان در حل مسائل می شود و در واقع درماندگی آموخته شده ایجاد می شود. به نظر میرسد، شکستها کمتر باعث بروزعاطفه منفی در افراد شاد می شود و هر شکست با خوشبینی تجربه ای برای رسیدن به پیروزی تلقی میگردد، اما شادی، خصوصیتی است که تحت تأثیر ویژگیهای سرشتی و شخصیتی فرد خصوصاً درون گرایی و برون گرایی آنان قرار دارد (ستایشفر، ۳۹۷).
از طرف دیگر تحت تاثیر تجارب و یادگیری نیز قرار دارد. در واقع شادی همانند ثروتی است که میتوان آن را از دست داد و یا اینکه بر آن افزود. با استفاده از روش های شادی بخش در جریان آموزش و برنامه ریزی آموزشی فراگیران، می توان علاوه بر ایجاد محیطی رضایت بخش برای دانش آموز، با بسیاری دیگر از مشکلات از جمله میزان غیبت، دیرآمدگی، بیحوصلگی و کسالت در کلاس درس، امراض جسمی و روحی و در نهایت مسأله افت تحصیلی، مقابله شود و محیطی فراهم شود که امکانات فراگیری مؤثر دانش آموز در نظر گرفته شود. لذا توجه به تاثیر روش های شادی بخش در برنامهریزی آموزشی دورههای مختلف تحصیلی ضروری به نظر میرسد (صالحی عمران و عابدینی بلترک، ۱۳۹۷).
از آنجایی که نشاط، تحرک، پویایی، شادابی از ویژگی های نسل امروز است و موافق طبع و مقتضیات فطری اوست، خمودگی، سستی، انزوا، بی تحرکی، غمناکی، پژمردگی، آفت بزرگ و مانع عظیم رشد و شکوفایی و خلاقیت و کارآمدی نسل جوان می باشد. جلوگیری از نشاط و شادابی جوانان و جلوگیری از بروز احساسات و هیجانات عاطفی آنان، موجب سرخوردگی و بروز بیماری حقارت و عقده های روحی و روانی است. اسلام دین زیبایی و نشاط و دینی آسان و منعطف است. انبساط روحی، بهجت افزایی و خنده رویی از زمینه های رشد و شکوفایی جوان و زمینه ای برای تخلیه عقده های روحی و فشارهای روانی است. نشاط و انبساط روحی، یکی از متغیرهای مؤثر در شکل گیری شخصیت مثبت در کودکان و نوجوانان است و بالعکس، اضطراب و تشویش خاطر عامل مهمی در توقف استعدادها است. روانشناسان حالت شادی را نتیجه عمل هماهنگ و منسجم و سامان یافته همه عواطف یک فرد می دانند و معتقد هستند که نشاط و آرامش روحی زمینه های باروری خرد و اندیشه را به وجود می آورد (نیاز آذری، ۱۳۹۳).
شادکامی موجب نگرش مثبت به زندگی، خودپنداری مثبت، برخورداری از سلامت روان و تعادل عاطفی، امیدواری به آینده، نگرش مطلوب و رضایت آمیز به خود و دیگران، روابط اجتماعی متعادل، دوری از کینه و نفرت، انتخاب آگاهانه اهداف زندگی، تلاش برای تحقق اهداف، دوری از اتلاف وقت و کاهلی، افزایش موفقیتهای زندگی، برخورداری از شاخص های بالای زندگی، عملکرد بهتر سیستم ایمنی در مقابل استرسها، خواب بهتر، تمایل بیشتر در کمک به دیگران، عملکرد بهتر شغلی – تحصیلی و تصمیم گیریبهتر می گردد (لومانو همکاران[۳]، ۲۰۱۶؛ داینر[۴]، ۲۰۰۰).
پیشرفت علمی نیز حاصل نمی شود مگر این که افراد متفکر و خلاق تربیت شده باشند. پیشرفت تحصیلی ضمن این که در توسعه و آبادانی کشور مؤرر است در سطوح عالی منجر به یافتن شغل و موقعیت مناسب و در نتیجه درآمد کافی می شود . دانش آموزان و دانشجویانی که از موفقیت های تحصیلی برخوردارند، خانواده و جامعه با دیده ی احترام به آنان می نگرد و در جامعه با روحیه و نشاط بیشتری حضور خواهند یافت و درکنار این ها از هزینه های گزافی که از افت تحصیلی، تحمیل سازمان های آموزشی می شود کاسته خواهد یعنی این که اگر سطح مورد انتظار آموزشی برآورده شود، سازمانهای آموزشی به ویژه سازمان آموزش و پرورش به اهداف از پیش تعیین شده در برنامه ریزی آموزشی مطابق با سند تحول بنیادین و آموزه های اسلامی نزدیک تر خواهد شد (سلیگمن[۵]، ۱۹۹۰).
تحول بنیادین در آموزش و پرورش، تحولی عمیق و ریشه ای است که به تحول در مفاهیم نظری، روندها و فرایندها، نقش ها و کارکردها و رویکردها منجر خواهد شد. در تحول بنیادین نوع نگاه به معلم، کتاب، مدرسه، کلاس درس و به ویژه دانش آموز دگرگون خواهد شد. این نگاه، معلم را در قله می بیند و همه شرایط و امکانات را برای الگو پذیری و تأسی دانش آموز به معلم جهت دستیابی به قله های انسانیت، علم و ادب و اخلاق فراهم می آورد. تفکر و تعقل، خلاقیت و نوآوری، بهره مندی از روش های نوین و فناوری های جدید، ایجاد محیطی با نشاط و شاداب، برپایی مدرسه دوست داشتنی، همه و همه در خدمت تربیت دانش آموزان برای دستیابی به مراتبی از حیات طیبه و قرب الهی می باشند. تحقق این مهم نیازمند باز مهندسی نیروی انسانی با محوریت استقرار نظام رتبه بندی و نظام جذب و نگهداشت معلمان می باشد (برنامه درسی ملی جمهوری اسلامی ایران، ۱۳۹۱).
«برنامه درسی ملی» به عنوان یکی از زیر نظام های اصلی سند تحول بنیادین و به منزله نقشه جامع یادگیری، زمینه ایجاد تحول همه جانبه، گسترده و عمیق در مفاهیم و محتوای آموزشی را فراهم می آورد. این برنامه تحول آفرین با تدارک فرصت های تربیتی متنوع و جامع، درصدد است تا امکان کسب شایستگی های لازم جهت درک و اصلاح موقعیت براساس نظام معیار اسلامی توسط دانش آموزان را میسور سازد و آنان را برای تکوین و تعالی پیوسته هویت خویش تا دستیابی به مراتبی از حیات طیبه یاری رساند. رسالت خطیر برنامه درسی ملی فراهم آوردن ساز و کارهای مناسب برای طراحی،تدوین، اجرا و ارزشیابی از برنامه های درسی در سطوح ملی تا محلی می باشد تا مبتنی بر فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی، مفاهیم آموزشی و تربیتی به صورت نظام مند و ساختار یافته در اختیار کودکان و نوجوانان قرار گیرد و محیطی با نشاط و مدرسه دوست داشتنی را به تصویر بکشاند (همان، ۱۳۹۱).
در برنامه درسی ملی درحوزه های تربیت و یادگیری نتایج یادگیری دانش آموزان در حوزه حکمت و معارف اسلامی در پایان دوره های تحصیلی را مشتمل بر موارد زیر مطرح نموده است:
– آمادگی برای دینداری و عمل به وظایف دینی مبتنی بر ایمان توأم با معرفت و شناخت؛
– احساس خرسندی و رضایت از هویت اسلامی خود و علاقه و تلاش برای حفظ آن؛
– تلاش برای رشد شعائر و فرهنگ دینی جامعه در شرایط مختلف اجتماعی؛
– احساس مسئولیت نسبت به نظام اسلامی و مشارکت در پیشرفت نظام و اقتدار و سربلندی آن در
جهان؛
– بهر همندی از حکمت نظری و عملی (همان، ۱۳۹۱).
در رویکرد معمول آموزش و برنامه ریزی آموزشی، معلم بسیار فعال و دانش آموزان نقش منفعلی دارند. این حالت بیشتر در زمینه یادگیری دانش و اطلاعات کاربرد دارد، اما وقتی یادگیری مهارتی خاص مورد نظر است، که باید اطلاعات در عمل مورد استفاده قرار بگیرد، شیوه آموزشی مدرن و برنامه ریزی آموزشی نوین مدنظر است و می توان از طریق نمادهای مختلف مثل: آموزش و پرورش، دانشگاه ها و آموزشگاه ها به آموزش مهارت های زندگی همت گماشت تا شاهد کاهش تراکم جمعیت کیفری باشیم. اگر دانش آموزان مهارت های زندگی را بیاموزند، هیچگاه مرتکب رفتارهای هنجار شکن نخواهند (نیازآذری، ۱۳۹۳).
فیلسوفان حوزه تعلیم تربیت مانند ارسطو، افلاطون، غزالی و ابن سینا نیز به تربیت دینی نشاط آور تاکید نموده اند به طوریکه افلاطون و فیثاغورس معتقدند که موسیقی و نغمات، یادگارهای خوش و موزونی که انسان در عالم قبل از تولد می شنیده و به آن مأنوس بوده را در روح او برمی انگیزند و انسان را به وجد می آورند کلاس های هنر، ادبیات و زبان خارجه را میتوان با موسیقی تلفیق کرد لذت شنیدن موسیقی درساعت هنر برای دانش آموزان جالبتر و هیجان انگیزتر خواهد بود (ایزدی و همکاران، ۱۳۹۱). در سند تحول بنیادین (یانیه ارزشها) نیز سلامت جسمانی، نشاط و تقویت اراده جزئ گزارههای ارزشی نظام تعلیم و تربیت رسمی عمومی مطرح شده است
با وجود اینکه پژوهش های زیادی بر ضرورت و اهمیت تعلیم و تربیت نشاط آور تاکید نموده اند اما تا کنون پژوهشی که به طور منسجم با مبنا قرار دادن سند تحول بنیادین و تعلیم و تربیت اسلامی به طراحی الگو یا مدلی در این خصوص بپردازد، صورت نگرفته است لذا پژوهشگر جهت حذف این خلا پژوهشی اقدام به شناسایی عوامل موثر بر تعلیم تربیت دینی نشاط آور نموده و الگوی تعلیم و تربیت نشاط آور بر اساس سند تحول بنیادین و تعلیم و تربیت اسلامی را طراحی و ارائه می نماید.
اهداف پژوهش:
روش پژوهش:
پژوهش حاضر با توجه به هدف از نوع “کاربردی” است و از لحاظ گردآوری دادهها آمیخته اکتشافی (کیفی – کمی) است. لذل این پژوهش در دو مرحله صورت میگیرد. در مرحله اول که از نوع کیفی میباشد. از روش کیفی تحلیل محتوا استفاده میشود روش تحلیل محتوا، فرایند سازماندهی و یکپارچه سازی نوشته ها و داده های کیفی است به گونه ای که منجر به پیدایش درونمایه ها و مفاهیم گردد (ضیغمی و همکاران، ۱۳۸۷). در مرحله دوم پژوهش که یک روش کمی است از دریافت نظر متخصصان و روش تحلیل عاملی تاییدی جهت اعتباریابی داده ها و برازش الگوی طراحی شده استفاده میشود.
با توجه به اینکه پژوهش حاضر در دو مرحله (کیفی و کمی) صورت می پذیرد لذا دارای دو زیر جامعه به شرح زیر می باشد:
با توجه به جامعه های که انتخاب می شوند دو گروه نمونه به شرح زیر می باشند:
مقیاس سنجش سازه تربیت دینی نشاط آور یک پرسشنامه محقق ساخته می باشد که ساختار عاملی آن با استفاده از روش تحلیل عامل تاییدی مورد بررسی قرار گرفته است. در مرحله بعد پس از طراحی الگو تربیت دینی نشاط آور نسبت به برازش آن اقدام خواهد شد. به عبارتی در نهایت مدل مناسب تربیت دینی نشاط آور طراحی و با استفاده از مدلیابی تحلیل عاملی تاییدی مورد برازش قرار می گیرد. در این پژوهش از دو ابزار جهت تعیین و اندازه گیری عوامل موثر بر تربیت دینی نشاط آور به شرح زیر استفاده می شود. اولین ابزار مورد استفاده در این پژوهش چک لیست می باشد؛ مقالات و پژوهش های سایر پژوهشگران در زمینه تربیت دینی نشاط آور در ده سال اخیر و سند تحول بنیادین مورد مطالعه و بررسی قرار می گیرد و از نتایج حاصل از آن برای ساخت یک ابزار مناسب جهت عوامل موثر بر تربیت دینی نشاط آور استفاده می گردد. روایی محتوایی این ابزار با استفاده از نظر متخصصان مورد تایید قرار می گیرد و ضریب پایایی آن با استفاده از آلفای کرونباخ محاسبه می گردد.
جهت اجرای مرحله دوم تحقیق دو ابزار جهت سنجش تربیت دینی نشاط آور و عوامل موثر بر آن با اقتباس از مبنای نظری و بر اساس نتایج مرحله اول ساخته می شود و جهت تعیین روایی این ابزارها از تحلیل عاملی تاییدی بهره گرفته شده است؛ شاخصهای نیکویی برازش جهت بررسی روایی سازه ابزارهای ساخته شده نشان دهنده اعتبار این ابزارها می باشند. جهت بررسی پایایی این دو ابزار از آلفای کرونباخ استفاده میگردد ضریب آلفا برای عامل های این پرسشنامهها در دامنه بین ۷۲/۰ تا ۹۷/۰ قرار دارند که نشان دهنده پایا بودن ابزارهای ساخته شده میباشند.
یافته ها:
بررسی هدف اول: طراحی الگوی عوامل موثر بر تربیت اسلامی با رویکرد شادابی و نشاط آفرین برای دوره ابتدایی براساس سند تحول بنیادین آموزش و پرورش
جهت بررسی هدف اول این پژوهش و طراحی عوامل موثر بر تربیت اسلامی با رویکرد شادابی و نشاط آفرین برای دوره ابتدایی براساس سند تحول بنیادین آموزش و پرورش با استفاده از ابزار چک لیست به مطالعه نظرات فلاسفه یزرگ حوزه تعلیم و تربیت، مقاله های مرتبط و سند تحول بنیادین آموزش و پرورش پرداخته شده است.
فیلسوفان حوزه تعلیم تربیت مانند ارسطو، افلاطون، غزالی و ابن سینا نیز به تربیت دینی نشاط آور تاکید نموده اند به طوریکه افلاطون و فیثاغورس معتقدند که موسیقی و نغمات، یادگارهای خوش و موزونی که انسان در عالم قبل از تولد می شنیده و به آن مأنوس بوده را در روح او برمی انگیزند و انسان را به وجد می آورند کلاس های هنر، ادبیات و زبان خارجه را میتوان با موسیقی تلفیق کرد لذت شنیدن موسیقی درساعت هنر برای دانش آموزان جالبتر و هیجان انگیزتر خواهد بود (ایزدی و همکاران، ۱۳۹۱).
ابن سینا تاثیر دانش آموزان را بر یکدیگر بسیار مهم می دانست. «شایسته است در مدرسه، همراه با دانش آموزان، کودکان آزموده دیگری از فرزندان بزرگان با آداب نیک و عادات پسندیده وجود داشته باشند زیرا کودک از کودک فرامیگیرد و اگر چند کودک تحت تربیت یک معلم قرار گیرند و معلم به هر یک رسیدگی کند، خستگی و ملالت هر یک از کودکان کمتر میشود و شادابی آنان افزون می گردد و کودک نیز به فراگیری مشتاقتر میشود. به دلیل اینکه گاهی اوقات با مشاهده برتری دیگران بر آنها غبطه خورده است. جدیت می کند و میکوشد تا از مرتبه دیگران کمتر نباشد و به علاوه با کودکان دیگر در مورد آنچه آموخته است گفتگو میکند و مباحثه و گفتگو سبب گستردگی و وسعت اندیشه میشود.» (خلیلی و همکاران، ۱۳۹۰).
به عقیده ی ارسطو آموزش باید توسط قانون تنظیم شود و توسط دولت کنترل شود و اما محتوای این آموزش باید درجهت کسب فنون ضروری و سودمند باشد. فنونی که موضوعات آنها مربوط به دستور زبان، حساب، نقاشی و آمادگی جسمانی میباشد تا با این رویکرد اوقات فراغت کودکان و نوجوانان به صورت شرافتمندانه و در جهت پرورش ذهن آنها پر شود. بدین تربیت ارسطو حداقل چهار موضوع را برای آموزش مشخص میکند: خواندن و نوشتن، آموزش و پرورش جسمانی، موسیقی، نقاشی و ترسیم (مالک و ناییج، ۱۳۹۱).
غزالی، در زمینه ی تعلیم و تربیت،هم به مراحل متعددی (طفولیت و کودکی، تمییز، بلوغ و عقل) قائل است، که هرکدام مقتضی نوعی تعلیم و تربیت خاص است،و هم اخلاقیات را قابل تغییر و زوال پذیر میداند و عقیده دارد که اگر اخلاق و تعلیم و تربیت تغییرپذیر نبود، توصیهها، موعظهها و تأدیبها کاری بیهوده بود. غزالی، به تعلیم و تربیت همگانی اعتقاد داشت و علم را منحصر به نخبگان یا طبقهی خاصی نمیدانست. غزالی معتقد بود، باز داشتن کودک از بازی و واداشتن دائم او به تحصیل، باعث کسالت و دل مردگی و از بین رفتن استعداد، نشاط و شادابی او شده و باعث میشود تا کودک، بهطور کلی، در صدد گریز و رهایی از آموزش برآید (امیری، ۱۳۹۴). بعلاوه بایستی به این نکته نیز توجه گردد که هنجارهای اخلاقی، بیرون از طبیعت انسان است که با میل فرد از درون همیشه در تعارض می باشد (دومان[۶]، ۲۰۰۰).
در فصل اول سند تحول بنیادین (یانیه ارزشها) نیز سلامت جسمانی، نشاط و تقویت اراده جزئ گزارههای ارزشی نظام تعلیم و تربیت رسمی عمومی مطرح شده است؛ در فصل سوم این سند (چشم انداز مدرسه) ازجمله ویژگی های نظام تعلیم تربیت را تأمین کننده نیازهای فردی و اجتماعی و محیط اخلاقی، علمی، امن، سالم، بانشاط، مهرورز و برخوردار از هویت جمعی مطرح گردیده است؛ در فصل چهارم این سند تربیت انسانی موحد و مؤمن و معتقد به معاد و آشنا و متعهد به مسئولیتها و وظایف در برابر خدا، خود، دیگران و طبیعت، حقیقتجو و عاقل، عدالتخواه و صلحجو، ظلمستیز، جهادگر، شجاع و ایثارگر و وطندوست، مهرورز، جمع گرا و جهانی اندیش، ولایتمدار و منتظر و تلاشگر در جهت تحقق حکومت عدل جهانی، با اراده و امیدوار، خودباور و دارای عزت نفس، امانتدار، دانا و توانا، پاکدامن و با حیاء، انتخابگر و آزادمنش، متعلق به اخلاق اسلامی، خلاق و کارآفرین و مقتصد و ماهر، سالم و بانشاط، قانونمدار و نظم پذیر و آماده ورود به زندگی شایسته فردی، خانوادگی و اجتماعی براساس نظام معیار اسلامی جزء اهداف کلان نظام تعلیم و تربیت عنوان گردیده است. بعلاوه در فصل ششم سند تحول بنیادین تعمیق تقوای الهی و مهارت خویشتنداری، انتخابگری درست و تعالی بخش مستمر دانش آموزان با استفاده از فرصت های ایام الله، برگزاری مراسم آگاهی بخش و نشاط انگیز در اعیاد و وفیات، حضور فعال و مشارکت دانش آموزان در محافل، مجالس و اماکن مذهبی و تقویت انس با دعا و توسل در زمره راهکارهای عملیاتی کردن هدف های کلان نظام تعلیم و تربیت مطرح شده است. در ادامه براساس موارد ذکر شده و مطالعات صورت گرفته الگوی عوامل موثر بر تربیت اسلامی با رویکرد شادابی و نشاط آفرین برای دوره ابتدایی براساس سند تحول بنیادین آموزش و پرورش به شرح شکل شماره ۱ طراحی و تدوین گردیده است.
| تلاش جدی برای کنترل تضادها و میان حرف و عمل
آگاهی از نیازها و تغییرات شدید هیجانی در نوجوان به کارگیری روش قابل اعتماد توسط مربیان دینی در مقابل نوسانات عاطفی و احساسی نوجوان آموزش اعتدال دینی در مناسبت ها و جشن های مذهبی پرهیز از سختگیری افراطی و سهل انگاری بیش از اندازه برگزاری مسابقات جذاب و با نشاط دینی و اخلاقی |
| زمینه سازی جهت انجام فرائض دینی تشویق کودکان جهت قرائت و خواندن سوره های قرانی، مشارکت کودکان در مراسم مذهبی نشاط آور، تشویق کودکان جهت خلق آثار علمی بر مبنای اعتقادات، شناساندن اصول اعتقادی |
| آموزش تربیت دینی با استفاده از برنامه های شاد، ارائه فرصت اندیشیدن جهت نتیجه گیری توسط کودکان از طریق مشاهده عملی، کمک و راهنمایی آنان در انتخاب دوست، ترویج فضائل اخلاقی |
| افزایش مطالعات دینی در زمینه احکام جهت شناساندن احکام دین به فرزندان، پاسخگویی به پرسشهای دینی آنان به صورتی منطقی، رعایت تفاوت های فردی کودکان در انتقال احکام دینی، آموزش احکام به تدریج، ارائه روش های جذاب در آموزش احکام، تقویت انس کودکان به دین از طریق پرهیز از افراط و تفریط، ارائه فرصت تمرین و تکرار احکام توسط کودکان حین بازی |
| ایجاد محیط خوشبو و پاکیزه
پخش صدای دلنشین قرآن و اذان قاریان مشهور هنگام اذان اختصاص نمازخانه مستقل به کارگیری تمثیل های زیبا، شعر داستان، نمایش، ایفای نقش، اسلاید و فیلم در آموزش مفاهیم دینی برنامه ریزی موثر در جهت آراستگی، نشاط، انضباط و تعاون در شرکت کنندگان مراسم دینی و نماز جماعت |
| دقت در شناسایی و هدایت به موقع ذوق و استعداد دینی و اخلاقی نوجوان
اهمیت به درک شخصی نوجوان جهت تربیت خلاقیت و کشف پایه های مفاهیم دینی، ایجاد زمینه های نیاز و به بکارگیری مطالب کتابهای دینی در زندگی از طریق تمرینات کاربردی و عملی |
| ایجاد جذابیت در تنظیم دقیق مطالب و موضوعات کتابهای دینی
اقدامات سازمان یافته برای پاسخگویی به سوالات دینی و اخلاقی نوجوانان با استفاده از آخرین یافته های علوم جدید توجه دقیق و محتوایی به صحبت های دانش آموزان و پرهیز از تفسیر زودهنگام از طرف معلمان دینی اقتدار و جدیت توام با محبت و شادابی در شیوه ی تدریس استفاده از شیوه های متنوع آموزشی توجه به محتوا و حجم کتاب های بینش اسلامی استفاده از سیستم صوتی مناسب رعایت پیوستگی و انسجام مطالب |
| تاکید و توجه بیشتر بر سیره ی ائمه معصومین (ع) در خصوص نحوه شادی کردن آنها
صبوری و خوشرویی مربیان انسجام توام با نشاط در برپایی نماز جماعت و مراسم دینی توجه به احساسات قلبی نوجوان پرهیز از تحمیل موضوعات دشوار اخلاقی و دینی تشکیل بعضی دروس دینی در فضاهای خارج کلاسی |
| افزایش انگیزه و نشاط در آموزش مفاهیم دینی
مراعات ویژگی های سنی توانایی معلم در ایجاد نشاط و شادی گسترش روابط پرشور و نشاط در کلاس های دینی دعوت از متخصصان و شخصیت های دینی و مذهبی استفاده از روش های مشارکت گروهی |
| سیاسی- اجتماعی |
| اعتقادی، عبادی و اخلاقی |
| زیبایی شناختی و هنری |
| زیستی- بدنی |
|
اعتقادات
|
|
اخلاق
|
|
احکام
|
| اقتصادی و حرفه ای |
| علمی و فناوری |
شکل شماره ۱: الگوی عوامل موثر بر تربیت اسلامی با رویکرد شادابی و نشاط آفرین برای دوره ابتدایی براساس سند تحول بنیادین آموزش و پرورش
بررسی هدف دوم: اعتبار یابی الگوی عوامل موثر بر تربیت اسلامی با رویکرد شادابی و نشاط آفرین برای دوره ابتدایی براساس سند تحول بنیادین آموزش و پرورش
جهت بررسی هدف دوم پژوهش و بررسی اعتبار و برازندگی الگوی طراحی شده تربیت اسلامی با رویکرد شادابی و نشاط آفرینی برای دوره ابتدایی با استفاده از کسب نظر صاحبنظران تعلیم و تربیت و جمع آوری دادههای مربوط با استفاده از پرسشنامه؛ از روش آماری تحلیل مسیراستفاده شده است. تحلیل مسیر(path analysis) روش آماری کاربرد ضرایب بتای استاندارد رگرسیون چند متغیرى در مدل هاى ساختاری است. هدف تحلیل مسیر به دست آوردن برآوردهاى کمى روابط علّى (همکنشی یکجانبه یا کواریته) بین مجموعه اى از متغیرهاست.ساختن یک مدل علّی لزومًا به معنای وجود روابط علّی در بین متغیرهای مدل نیست بلکه این علیت بر اساس مفروضات همبستگی و نظر و پیشینه تحقیق استوار است. تحلیل مسیر بیان مى کند که کدام مسیر مهمتر و یا معنادارتر است.ضرایب مسیر براساس ضریب استاندارد شده رگرسیون محــــــاسبه مى شود. یک متغیر به صورت تابعى از دیگر متغیرها فرض مى شود و مدل رگرسیونى آن ترسیم مى شود.برای بدستآوردن برآوردهای ضرائب اصلی مسیر کافی است هر متغیر وابسته (درونزا) به متغیرهائی که مستقیماً تحت تأثیر آن است بازگشت داده شود. به بیان دیگر برای برآوردهای هر یک از مسیرهای مشخص شده، ضرائب استانداردشده رگرسیون (یا ضرائب مسیر) محاسبه میشود.
برای شناخت میزان هم خوانی داده های تجربی و مدل مفهومی از شاخص و معیارهایی استفاده میشود که به آنها شاخص های برازندگی می گویند. پژوهش های مختلف شاخص های مختلفی را برای ارزیابی برازندگی مدل، ارائه کرده اند. با این وجود پژوهشها نشان می دهند که برای بررسی انطباق یک مدل لازم نیست که همهی معیارهای شاخص برازندگی مورد بررسی قرار گیرند. با توجه به این که بهترین شاخص برازش درون گروه، گزارش کای اسکوئر(CMIN) با درجه آزادی و مقدار P و گزارش RMSEA با فاصله اطمینان است. در تحقیق حاضر این شاخصها مورد بررسی قرار گرفته اند. همچنین شاخص های TLI ،CFI ، NFI که ارزشی بین صفر تا یک به آنها تعلق میگیرد و هر چه این مقادیر به یک نزدیکتر باشد به طور معمول به عنوان نشانه ای از مناسب بودن برازندگی مدل است، مورد بررسی قرار گرفته اند. در جدول زیر اطلاعات کافی را برای ارزیابی مدل فراهم می آورد.
-کای اسکوئر غیر معنادار(CMIN): در میان شاخص های مطلق، مجذور کای و نسبتx/df ، به قدر مطلق پس ماندها توجه دارد. باید یادآور شویم که توزیع مجذور کای به گونه ای است که مقدار مورد انتظار آن برابر با درجه آزادی آن است. بنابراین، نسبت x/df در یک برازش ایده ال برابر با ۰/۱ خواهد بود.
– درجه آزادیdf: این شاخص درجه آزادی مدل را نشان می دهد و باید مثبت و بزرگتر از صف باشد تا امکان انجام آزمونهای آماری فراهم شود.درجه آزادی مدل این تحقیق برابر با ۳۲۲ است.
– نسبت مجذور خی دو به درجه آزادی (CMIN/DF): مجذور کای، مهمترین آماره ی برازش است. ارزش مجذور کای وابسته به حجم نمونه است و برای به دست آوردن مجذور کای غیر معنادار در نمونه ها با حجم بالا غیرممکن است، برای کاهش این حساسیت از نسبت مجذور کای به درجه آزادی استفاده می شود.
– شاخص (NFI): این شاخص نیز یکی دیگر از شاخص ها برای سنجش میزان خوب بودن مدل به دست آمده با توجه به داده ها است. میزان بالاتر از ۹۰/۰ این شاخص مناسب می باشد. میزان این شاخص برای مدل به دست آمده ۸۳/۰ می باشد که قابل قبول تلقی می شود.
– شاخص نیکویی برازش تعدیل شده (AGFI): مقادیر ۹۰/۰ و بالاتر این شاخص نشانه برازش مطلوب مدل است. همانطور که در جدول نشان داده شده مقدار بدست آمده این شاخص ۸۳/۰ می باشد که قابل قبول تلقی می گردد.
– شاخص برازش تاکر-لوئیس (TLI): یکی دیگر از شاخص های برازش مدل است که مقادیر آن بیش از۹۰/۰ است . مقدار این شاخص در این تحقیق۹۷/۰ می باشد.
– شاخص برازندگی تطبیقی (CFI): مقدار قابل قبول آن بالاتر از۹۰/۰ می باشد هر قدر به یک نزدیکتر باشد، برازش کامل مدل را بیشتر نشان می دهد. در مدل کنونی۹۹/۰ است که این مقدار برای برازش مدل قابل قبول است.
– ریشه میانگین توان دوم خطای تقریب (RMSEA): اگر ریشه میانگین توان دوم خطای تقریب، کمتر از۰۵/۰ باشد، نشان می دهد که مدل از برازش خوبی بر خوردار است. در صورتی که آن مقدار بین۰۵/۰ تا ۰۸/۰ باشد، برازش قابل قبول؛ اگر بین۰۸/۰ و۱/۰ باشد، برازش متوسط و اگربزرگتر از۱/۰ باشد .برازش ضعیف است (هومن، ۱۳۹۰). مقدار به دست آمده از این معیار در مدل کنونی۰۴/۰ است که این مقدار نشان می دهد که مدل از برازش خوبی برخوردار است.
در ادامه به منظور بررسی تأثیر هر یک از عوامل (اعتقادی، عبادی و اخلاقی؛ سیاسی- اجتماعی؛ زیستی- بدنی؛ زیبایی شناختی و هنری؛ اقتصادی و حرفه ای و علمی و فناوری) بر عوامل محتوایی تربیت دینی نشاط آور (اعتقادات، اخلاق و احکام) از تحلیل مسیر استفاده شد که نتایج حاصل در شکل ۴-۲ نشان داده شده است.
شکل شماره ۲ : مدل برازش شده (بارهای استاندارد)
جدول زیر نتایج حاصل از شاخص های برازندگی بدست آمده برای مدل مفروض را نشان میدهد.
جدول شماره ۱: شاخص های برازندگی مدل
| شاخصهای برازندگی | (۲c) | (df | (df/۲c) | Sig | (RMSEA) | (GFI) | (NFI) | (NNFI) | (CFI) | (AGFI) |
| مقدار شاخص | ۲۹/۵۷ | ۱۲ | ۷۷/۴ | ۰۰۰/۰ | ۰۴۱/۰ | ۹۹/۰ | ۹۹/۰ | ۹۸/۰ | ۱ | ۹۴/۰ |
| مقدار مطلوب | — | — | ۵> | ۱/۰> | ۰۵/۰> | ۸۰/۰< | ۹۰/۰< | ۹۰/۰< | ۹۰/۰< | ۹۰/۰< |
تایج نشان داد که مقدار (۰۴۱/۰=RSMEA،۰۰۰/۰=p،۱۲df=،۲۹/۵۷= ) است که حاکی از برازندگی مطلوب الگو در جامعه است، حاصل تقسیم مجذور کای بر درجه آزادی نیز ۷۷/۴ می باشد که تاییدی بر برازندگی مناسب است. همچنین به منظور تعیین مناسب بودن برازندگی الگو با دادهها از شاخص های برازندگی استفاده شد. نتایج نشان داد که شاخص خوبی برازندگی[۷] ۹۹/۰ (GFI)=، شاخص تعدیل شده خوبی برازندگی[۸] ۹۴/۰=(AGFI)، شاخص نرم شده برازندگی[۹] ۹۹/۰=(NFI)، شاخص نرم نشده برازندگی[۱۰]۹۸/۰= (NNFI)) و شاخص برازندگی تطبیقی[۱۱] ۱= (CFI) است که نشان دهنده برازندگی مناسب مدل با داده ها است، بخصوص مقدار CFI که از دیدگاه مولر[۱۲] (۱۹۹۹) باید بالای ۹/۰ و از دیدگاه وستون و گورِ جر[۱۳] (۲۰۰۶) باید بالای ۹۵/۰ باشد تا مدل برازندگی مناسبی با داده ها داشته باشد زیرا تحت تاثیر حجم نمونه قرار نمی گیرد. همچنین اگر جذر برآورد واریانس خطای تقریب[۱۴] (۰۵/۰RMSEA£) برازش بسیار خوب است اگر بین ۰۵/۰ تا ۱/۰ باشد قابل قبول اما بالاتر از ۱/۰ نامناسب و غیر قابل قبول است. که در این مطالعه کمتر از ۰۵/۰ بود که حاکی از برازش بسیار خوب دارد.
بحث و نتیجه گیری:
در این پژوهش تلاش گردید ابتدا عوامل مؤثر بر تربیت اسلامی با رویکرد شادابی ونشاط آفرینی برای دوره ابتدایی با اتکا بر ساحت های شش گانه تعلیم و تربیت و تاکید سند تحول بنیادین بر این ساحت ها با رویکرد شادابی ونشاط آفرینی برای دوره ابتدایی مورد شناسای قرار گرفته و مدل عوامل مؤثر بر تربیت اسلامی با رویکرد شادابی ونشاط آفرینی برای دوره ابتدایی طراحی و مورد اعتباریابی قرار گرفت.
.
جهت طراحی مدل عوامل مؤثر بر تربیت اسلامی با رویکرد شادابی ونشاط آفرینی برای دوره ابتدایی با توجه به فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی و تاکید سند تحول بنیادین بر ساحت های شش گانه عوامل اعتقادی، عبادی و اخلاقی، عوامل سیاسی اجتماعی، عوامل زیستی بدنی، عوامل زیبایی شناختی و هنری، عوامل اقتصادی حرفهای و عوامل علمی و فناوری به عنوان عوامل مؤثر بر تربیت اسلامی با رویکرد شادابی ونشاط آفرینی برای دوره ابتدایی شناسایی شده و عوامل محتوایی تعلیم و تربیت نشاط آور (اعتقادات، اخلاق و احکام) نیز مورد شناسایی قرار گرفته اند و مدل مورد نظر طراحی و تدوین گردیده است. مدل طراحی شده دراین بخش از پژوهش بر تاکید سند تحول بنیادین بر تعلیم و تربیت دانشآموزان در تمامی ساحت های شش گانه با رویکرد نشاط و شادابی آفرینی میباشد. در سند تحول بنیادین آموزش و پرورش تأکید شده که مدرسه ها باید با نشاط کار خود را ادامه دهند. این نشاط و شادابی بایستی به گونه ای باشد که دانش آموز وقتی به مدرسه وارد می شود به هیچ عنوان نباید استرس وجود او را فرا بگیرد. همچنین اصل نشاط می گوید باید روح روابط انسانی در مدارس حاکم باشد. تا کنون در سایر پژوهش ها به طراحی مدل عوامل مؤثر بر تربیت اسلامی با رویکرد شادابی ونشاط آفرینی پرداخته نشده است و مدل طراحی شده در این پژوهش نوع خود بی بدیل می باشد.
با بهره گیری از نظر صاحبنظران و گرد آوری اطلاعات از طریق دو پرسشنامه محقق ساخته عوامل مؤثر بر تربیت اسلامی با رویکرد شادابی ونشاط آفرینی برای دوره ابتدایی شناسایی شده و عوامل محتوایی تعلیم و تربیت نشاط آور که با استفاده از تحلیل عاملی تاییدی مورد اعتبار یابی قرار گرفته است مدل طراحی شده با استفاده از روش آماری تحلیل مسیر مورد برازش قرار گرفته است. نتایج ارزیابی برازش مدل طراحی شده حاکی از برازش مناسب این مدل را دارد و نشان دهنده آن است که در صورتیکه زمینه مناسب برای رشد اعتقادی، عبادی و اخلاقی، عوامل سیاسی اجتماعی، عوامل زیستی بدنی، عوامل زیبایی شناختی و هنری، عوامل اقتصادی حرفهای و عوامل علمی و فناوری با رویکرد شادابی و نشاط آفرینی مدنظر گیرد؛ چنانچه در سند تحول بنیادین نیز به این مورد اشاره گردیده است تعلیم و تربیت دانشآموزان دوره ابتدایی اثربخش تر خواهد بود.
به اشکال مختلف می توان شادابی و طراوت را به کودکان و نوجوانان این مرز و بوم هدیه دهیم و در نهایت جامعه ای شاد داشته باشیم که این خود باعث بروز رشد استعدادها و خلاقیت ها در جوانان ما خواهد شد. بر کسی پوشیده نیست که شاداب سازی و ایجاد روحیه شاد در دانش آموزان و جلوگیری از افسردگی آن ها باعث می شود افرادی هدفمند، کارآمد و مسئولیت پذیر در جامعه داشته باشیم. در این میان عوامل متعددی دست به دست هم داده تا این هدف محقق شود.مهمترین عامل نقش خانواده است، تربیت فرزند از اوان زندگی و ایجاد نشاط او و پیوند میان خانواده و مدرسه و تعامل این دو در ایجاد هماهنگی با هم می تواند روشی مؤثر برای ایجاد شادابی در فرزند پیدا و اجرا شود. نقش مدرسه، معلمان و سایر اولیاء مدرسه نیز در این خصوص قابل توجه و دارای اهمیت بسزایی میباشد بنابراین با ایجاد مدرسه ای شاد می توان به پرورش افرادی شاد و کارآمد برای جامعه ای موفق امیدوار بود.
– با توجه به تاثیر نشاط و شادابی بر فرایند یاددهی و یادگیری دانشآموزان مقطع ابتدایی در مدارس پیشنهاد میگردد ترتیبی اتخاذ گردد که وقت دانشآموزان تنها به آموزش دروس نگذرد و به اندازه کافی به فعالیت هایی مانند تربیت بدنی، هنر، و سایر فعالیتهای مربوط به ساحت های شش گانه در مدارس بپردازند.
– پیشنهاد میگردد یک کمیته شاداب سازی مرکب از مدیر، مربی پرورشی، دبیر ورزش، هنر، نماینده دبیران، دانش آموزان و انجمن اولیاء و مربیان جهت پرورش دانشآموزان در تمامی ساحتهای شش گانه و ارائه خلاقیت های لازم در خصوص تعلیم و تربیت شاد و با نشاط تشکیل گردد.
– به سایر پژوهشگران پیشنهاد می گردد عوامل مؤثر بر تربیت اسلامی با رویکرد شادابی ونشاط آفرینی برای سایر مقاطع تحصیلی (متوسطه دوره اول و متوسطه دوره دوم) را شناسایی و مورد تبیین و توصیف قرار دهند.
منابع:
افلاکی فرد، حسین و بزم، قاسم (۱۳۹۷). تاثیر گذاری فضای آموزشی در شادی و یاد گیری دانش آموزان. مجله دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی. ۱(۳):۴۳-۷۷٫
امیری، مهدی (۱۳۹۴). بررسی تطبیقی آموزش و پرورش در دو مکتب طبیعت گرایی و اسلام؛ ویژگی ها و عناصر برنامه درسی. آموزش پژوهی، ۷۷:۳-۱۰۰٫
خلیلی، سلیمه؛ افشار، لیلا و عباسی، محمود (۱۳۹۰). بررسی تعلیم و تربیت اخالقی از دیدگاه ابن سینا (یک مقاله مروری). فصلنامه تاریخ پزشکی، ۳(۸): ۱۴۱-۱۷۲٫
ستایشفر، مریم (۱۳۹۷). بررسی نقش معلم و آموزش پرورش در ایجاد روحیه و نشاط معلمی. فصلنامه مطالعات روانشناسی و علوم تربیتی، ۴(۴):۴۳-۵۱٫
شکوهی، غلامحسین (۱۳۸۳). تعلیم و تربیت و مراحل آن، آستان قدس رضوی: مشهد.
صالحی عمران، ابراهیم و عابدینی بلترک، میمنت (۱۳۹۷). بررسی رابطه بین شادکامی و پیشرفت تحصیلی دانشآموزان در فضاهای آموزشی استان مازندران با تاکید بر نقش برنامه ریزی آموزشی. دوفصلنامه مطالعات برنامه ریزی آموزشی، ۷(۱۳):۱۲۱-۱۴۵٫
ایزدی، صمد؛ هاشمی، سهیلا و برزمینی، لیلا (۱۳۹۱). بررسی عوامل مؤثر در شاداب آموزان و اولیای سازی مدارس از دیدگاه دانش با تاکید بر توسعۀ فرهنگی. فصلنامه مطالعات توسعه اجتماعی- فرهنگی، ۹۱-۱۱۹٫
ضیغمی، رضا؛ باقرینسامی، معصومه؛ حقدوستاسکوئی، سیدهفاطمه و یادآورنیکروش، منصوره (۱۳۸۷). تحلیل محتوا. فصلنامه پرستاری ایران، ۲۱(۵۳):۵۲-۴۱٫
مالک، حسین و ناییج، خدیجه (۱۳۹۱). تعلیم و تربیت از نظر ارسط، فصلنامه تخصصی فلسفه و کلام، ۱۰۳:۵-۱۲۱٫
نیازآذری، کیومرث (۱۳۹۱). بررسی تأثیر شادابی و نشاط در پیشرفت تحصیلی دانشآموزان متوسطه شهرستان ساری. دو فصلنامه مطالعات برنامه ریزی آموزشی، ۲(۳):۳۵-۵۷٫
Bainbridge ، Carol.(2010). Intrinsic Motivation”. Gifted kids. about. com. Retrieved 28 Novemberr.
Diener, E. (2000). Subjective well-being: The science of happiness, and a proposal for a national index. American Psychologist, ۵۵, ۳۴–۴۳٫
Doman, w. (2000) . moral development. In Alan E. Kazdin ( E d ) ,Encyclopedia of Psychology. Psychological Association and Oxford University Press, 1:۲۹۹-۳۰۲ .
Luhmann, M., Necka, E. A., Schönbrodt, F. D., & Hawkley, L. C. (2016). Is valuing happiness associated with lower well-being? A factor-level analysis using the Valuing Happiness Scale. Journal of Research in Personality, ۶۰, ۴۶-۵۰.
Seligman, Martin E. P. (1990). Learned Optimism ، New York: Alfred A. Knopf, Inc., p. 101, ISBN 0-394-57915-1.
[۱] .
[۲] . Bainbridge
[۳] . Luhmann & et al.
[۴] . Diener
[۵] . Seligman
[۶] . Doman
[۷] -Goodness of Fit Index (GFI)
[۸]– Adjusted Goodness of Fit Index (AGFI)
[۹] – Normed Fit Index )NFI(
[۱۰] – Non-Normed Fit Index (NNFI)
[۱۱] – Comparative Fit Index (CFI)
[۱۲] – Muller
[۱۳] – Weston& Gore Jr
[۱۴] – Root Mean Square Error of Approximation (RMSEA)
این مطلب بدون برچسب می باشد.
تمامی حقوق این سایت محفوظ است.
